12. Viññāṇalakkhaṇapañha

“Bhante nāgasena, kiṁlakkhaṇaṁ viññāṇan”ti?

“Vijānanalakkhaṇaṁ, mahārāja, viññāṇan”ti.

“Opammaṁ karohī”ti.

“Yathā, mahārāja, nagaraguttiko majjhe nagarasiṅghāṭake nisinno passeyya puratthimadisato purisaṁ āgacchantaṁ, passeyya dakkhiṇadisato purisaṁ āgacchantaṁ, passeyya pacchimadisato purisaṁ āgacchantaṁ, passeyya uttaradisato purisaṁ āgacchantaṁ;

evameva kho, mahārāja, yañca puriso cakkhunā rūpaṁ passati, taṁ viññāṇena vijānāti.

Yañca sotena saddaṁ suṇāti, taṁ viññāṇena vijānāti.

Yañca ghānena gandhaṁ ghāyati, taṁ viññāṇena vijānāti.

Yañca jivhāya rasaṁ sāyati, taṁ viññāṇena vijānāti.

Yañca kāyena phoṭṭhabbaṁ phusati, taṁ viññāṇena vijānāti, yañca manasā dhammaṁ vijānāti, taṁ viññāṇena vijānāti.

Evaṁ kho, mahārāja, vijānanalakkhaṇaṁ viññāṇan”ti.

“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.

Viññāṇalakkhaṇapañho dvādasamo.