5. Bhavantasaṅkhārajāyamānapañha
Rājā āha—
“bhante nāgasena, atthi keci saṅkhārā, ye abhavantā jāyantī”ti?
“Natthi, mahārāja, keci saṅkhārā, ye abhavantā jāyanti, bhavantāyeva kho, mahārāja, saṅkhārā jāyantī”ti.
“Opammaṁ karohī”ti.
“Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja, idaṁ gehaṁ abhavantaṁ jātaṁ, yattha tvaṁ nisinnosī”ti?
“Natthi kiñci, bhante, idha abhavantaṁ jātaṁ, bhavantaṁyeva jātaṁ, imāni kho, bhante, dārūni vane ahesuṁ, ayañca mattikā pathaviyaṁ ahosi, itthīnañca purisānañca tajjena vāyāmena evamidaṁ gehaṁ nibbattan”ti.
“Evameva kho, mahārāja, natthi keci saṅkhārā, ye abhavantā jāyanti, bhavantāyeva saṅkhārā jāyantī”ti.
“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
“Yathā, mahārāja, ye keci bījagāmabhūtagāmā pathaviyaṁ nikkhittā anupubbena vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjamānā pupphāni ca phalāni ca dadeyyuṁ, na te rukkhā abhavantā jātā, bhavantāyeva te rukkhā jātā;
evameva kho, mahārāja, natthi keci saṅkhārā, ye abhavantā jāyanti, bhavantāyeva te saṅkhārā jāyantī”ti.
“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
“Yathā, mahārāja, kumbhakāro pathaviyā mattikaṁ uddharitvā nānābhājanāni karoti, na tāni bhājanāni abhavantāni jātāni, bhavantāniyeva jātāni;
evameva kho, mahārāja, natthi keci saṅkhārā, ye abhavantā jāyanti, bhavantāyeva saṅkhārā jāyantī”ti.
“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
“Yathā, mahārāja, vīṇāya pattaṁ na siyā, cammaṁ na siyā, doṇi na siyā, daṇḍo na siyā, upavīṇo na siyā, tantiyo na siyuṁ, koṇo na siyā, purisassa ca tajjo vāyāmo na siyā, jāyeyya saddo”ti?
“Na hi, bhante”ti.
“Yato ca kho, mahārāja, vīṇāya pattaṁ siyā, cammaṁ siyā, doṇi siyā, daṇḍo siyā, upavīṇo siyā, tantiyo siyuṁ, koṇo siyā, purisassa ca tajjo vāyāmo siyā, jāyeyya saddo”ti?
“Āma, bhante, jāyeyyā”ti.
“Evameva kho, mahārāja, natthi keci saṅkhārā, ye abhavantā jāyanti, bhavantāyeva kho saṅkhārā jāyantī”ti.
“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
“Yathā, mahārāja, araṇi na siyā, araṇipotako na siyā, araṇiyottakaṁ na siyā, uttarāraṇi na siyā, coḷakaṁ na siyā, purisassa ca tajjo vāyāmo na siyā, jāyeyya so aggī”ti?
“Na hi, bhante”ti.
“Yato ca kho, mahārāja, araṇi siyā, araṇipotako siyā, araṇiyottakaṁ siyā, uttarāraṇi siyā, coḷakaṁ siyā, purisassa ca tajjo vāyāmo siyā, jāyeyya so aggī”ti?
“Āma, bhante, jāyeyyā”ti.
“Evameva kho, mahārāja, natthi keci saṅkhārā, ye abhavantā jāyanti, bhavantāyeva kho saṅkhārā jāyantī”ti.
“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
“Yathā, mahārāja, maṇi na siyā, ātapo na siyā, gomayaṁ na siyā, jāyeyya so aggī”ti?
“Na hi, bhante”ti.
“Yato ca kho, mahārāja, maṇi siyā, ātapo siyā, gomayaṁ siyā, jāyeyya so aggī”ti?
“Āma, bhante, jāyeyyā”ti.
“Evameva kho, mahārāja, natthi keci saṅkhārā ye abhavantā jāyanti, bhavantāyeva kho saṅkhārā jāyantī”ti.
“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
“Yathā, mahārāja, ādāso na siyā, ābhā na siyā, mukhaṁ na siyā, jāyeyya attā”ti?
“Na hi, bhante”ti.
“Yato ca kho, mahārāja, ādāso siyā, ābhā siyā, mukhaṁ siyā, jāyeyya attā”ti?
“Āma, bhante, jāyeyyā”ti.
“Evameva kho, mahārāja, natthi keci saṅkhārā, ye abhavantā jāyanti, bhavantāyeva kho saṅkhārā jāyantī”ti.
“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
Bhavantasaṅkhārajāyamānapañho pañcamo.
