Nālakasutta

Ānandajāte tidasagaṇe patīte,

Sakkañca indaṁ sucivasane ca deve;

Dussaṁ gahetvā atiriva thomayante,

Asito isi addasa divāvihāre.

Disvāna deve muditamane udagge,

Cittiṁ karitvāna idamavoca tattha;

“Kiṁ devasaṅgho atiriva kalyarūpo,

Dussaṁ gahetvā ramayatha kiṁ paṭicca.

Yadāpi āsī asurehi saṅgamo,

Jayo surānaṁ asurā parājitā;

Tadāpi netādiso lomahaṁsano,

Kimabbhutaṁ daṭṭhu marū pamoditā.

Seḷenti gāyanti ca vādayanti ca,

Bhujāni phoṭenti ca naccayanti ca;

Pucchāmi vohaṁ merumuddhavāsine,

Dhunātha me saṁsayaṁ khippa mārisā”.

“So bodhisatto ratanavaro atulyo,

Manussaloke hitasukhatthāya jāto;

Sakyāna gāme janapade lumbineyye,

Tenamha tuṭṭhā atiriva kalyarūpā.

So sabbasattuttamo aggapuggalo,

Narāsabho sabbapajānamuttamo;

Vattessati cakkamisivhaye vane,

Nadaṁva sīho balavā migābhibhū”.

Taṁ saddaṁ sutvā turitamavasarī so,

Suddhodanassa tada bhavanaṁ upāvisi;

Nisajja tattha idamavocāsi sakye,

“Kuhiṁ kumāro ahamapi daṭṭhukāmo”.

Tato kumāraṁ jalitamiva suvaṇṇaṁ,

Ukkāmukheva sukusalasampahaṭṭhaṁ;

Daddallamānaṁ siriyā anomavaṇṇaṁ,

Dassesu puttaṁ asitavhayassa sakyā.

Disvā kumāraṁ sikhimiva pajjalantaṁ,

Tārāsabhaṁva nabhasigamaṁ visuddhaṁ;

Suriyaṁ tapantaṁ saradarivabbhamuttaṁ,

Ānandajāto vipulamalattha pītiṁ.

Anekasākhañca sahassamaṇḍalaṁ,

Chattaṁ marū dhārayumantalikkhe;

Suvaṇṇadaṇḍā vītipatanti cāmarā,

Na dissare cāmarachattagāhakā.

Disvā jaṭī kaṇhasirivhayo isi,

Suvaṇṇanikkhaṁ viya paṇḍukambale;

Setañca chattaṁ dhariyanta muddhani,

Udaggacitto sumano paṭiggahe.

Paṭiggahetvā pana sakyapuṅgavaṁ,

Jigīsako lakkhaṇamantapāragū;

Pasannacitto giramabbhudīrayi,

“Anuttarāyaṁ dvipadānamuttamo”.

Athattano gamanamanussaranto,

Akalyarūpo gaḷayati assukāni;

Disvāna sakyā isimavocuṁ rudantaṁ,

“No ce kumāre bhavissati antarāyo”.

Disvāna sakye isimavoca akalye,

“Nāhaṁ kumāre ahitamanussarāmi;

Na cāpimassa bhavissati antarāyo,

Na orakāyaṁ adhimānasā bhavātha.

Sambodhiyaggaṁ phusissatāyaṁ kumāro,

So dhammacakkaṁ paramavisuddhadassī;

Vattessatāyaṁ bahujanahitānukampī,

Vitthārikassa bhavissati brahmacariyaṁ.

Mamañca āyu na ciramidhāvaseso,

Athantarā me bhavissati kālakiriyā;

Sohaṁ na sossaṁ asamadhurassa dhammaṁ,

Tenamhi aṭṭo byasanaṅgato aghāvī”.

So sākiyānaṁ vipulaṁ janetvā pītiṁ,

Antepuramhā niggamā brahmacārī;

So bhāgineyyaṁ sayaṁ anukampamāno,

Samādapesi asamadhurassa dhamme.

“Buddhoti ghosaṁ yada parato suṇāsi,

Sambodhipatto vivarati dhammamaggaṁ;

Gantvāna tattha samayaṁ paripucchamāno,

Carassu tasmiṁ bhagavati brahmacariyaṁ”.

Tenānusiṭṭho hitamanena tādinā,

Anāgate paramavisuddhadassinā;

So nālako upacitapuññasañcayo,

Jinaṁ patikkhaṁ parivasi rakkhitindriyo.

Sutvāna ghosaṁ jinavaracakkavattane,

Gantvāna disvā isinisabhaṁ pasanno;

Moneyyaseṭṭhaṁ munipavaraṁ apucchi,

Samāgate asitāvhayassa sāsaneti.

Vatthugāthā niṭṭhitā.

“Aññātametaṁ vacanaṁ,

Asitassa yathātathaṁ;

Taṁ taṁ gotama pucchāmi,

Sabbadhammāna pāraguṁ.

Anagāriyupetassa,

Bhikkhācariyaṁ jigīsato;

Muni pabrūhi me puṭṭho,

Moneyyaṁ uttamaṁ padaṁ”.

“Moneyyaṁ te upaññissaṁ,

(iti bhagavā)

Dukkaraṁ durabhisambhavaṁ;

Handa te naṁ pavakkhāmi,

Santhambhassu daḷho bhava.

Samānabhāgaṁ kubbetha,

Gāme akkuṭṭhavanditaṁ;

Manopadosaṁ rakkheyya,

Santo anuṇṇato care.

Uccāvacā niccharanti,

Dāye aggisikhūpamā;

Nāriyo muniṁ palobhenti,

Tā su taṁ mā palobhayuṁ.

Virato methunā dhammā,

Hitvā kāme paropare;

Aviruddho asāratto,

Pāṇesu tasathāvare.

Yathā ahaṁ tathā ete,

Yathā ete tathā ahaṁ;

Attānaṁ upamaṁ katvā,

Na haneyya na ghātaye.

Hitvā icchañca lobhañca,

Yattha satto puthujjano;

Cakkhumā paṭipajjeyya,

Tareyya narakaṁ imaṁ.

Ūnūdaro mitāhāro,

Appicchassa alolupo;

Sadā icchāya nicchāto,

Aniccho hoti nibbuto.

Sa piṇḍacāraṁ caritvā,

Vanantamabhihāraye;

Upaṭṭhito rukkhamūlasmiṁ,

Āsanūpagato muni.

Sa jhānapasuto dhīro,

Vanante ramito siyā;

Jhāyetha rukkhamūlasmiṁ,

Attānamabhitosayaṁ.

Tato ratyā vivasāne,

Gāmantamabhihāraye;

Avhānaṁ nābhinandeyya,

Abhihārañca gāmato.

Na munī gāmamāgamma,

Kulesu sahasā care;

Ghāsesanaṁ chinnakatho,

Na vācaṁ payutaṁ bhaṇe.

Alatthaṁ yadidaṁ sādhu,

Nālatthaṁ kusalaṁ iti;

Ubhayeneva so tādī,

Rukkhaṁvupanivattati.

Sa pattapāṇi vicaranto,

Amūgo mūgasammato;

Appaṁ dānaṁ na hīḷeyya,

Dātāraṁ nāvajāniyā.

Uccāvacā hi paṭipadā,

Samaṇena pakāsitā;

Na pāraṁ diguṇaṁ yanti,

Nayidaṁ ekaguṇaṁ mutaṁ.

Yassa ca visatā natthi,

Chinnasotassa bhikkhuno;

Kiccākiccappahīnassa,

Pariḷāho na vijjati.

Moneyyaṁ te upaññissaṁ,

Khuradhārūpamo bhave;

Jivhāya tālumāhacca,

Udare saññato siyā.

Alīnacitto ca siyā,

Na cāpi bahu cintaye;

Nirāmagandho asito,

Brahmacariyaparāyaṇo.

Ekāsanassa sikkhetha,

Samaṇūpāsanassa ca;

Ekattaṁ monamakkhātaṁ,

Eko ce abhiramissasi;

Atha bhāhisi dasadisā.

Sutvā dhīrānaṁ nighosaṁ,

Jhāyīnaṁ kāmacāginaṁ;

Tato hiriñca saddhañca,

Bhiyyo kubbetha māmako.

Taṁ nadīhi vijānātha,

Sobbhesu padaresu ca;

Saṇantā yanti kusobbhā,

Tuṇhī yanti mahodadhī.

Yadūnakaṁ taṁ saṇati,

Yaṁ pūraṁ santameva taṁ;

Aḍḍhakumbhūpamo bālo,

Rahado pūrova paṇḍito.

Yaṁ samaṇo bahuṁ bhāsati,

Upetaṁ atthasañhitaṁ;

Jānaṁ so dhammaṁ deseti,

Jānaṁ so bahu bhāsati.

Yo ca jānaṁ saṁyatatto,

Jānaṁ na bahu bhāsati;

Sa munī monamarahati,

Sa munī monamajjhagā”ti.

Nālakasuttaṁ ekādasamaṁ.