Samanupassanāsutta

Sāvatthinidānaṁ.

“Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā anekavihitaṁ attānaṁ samanupassamānā samanupassanti, sabbete pañcupādānakkhandhe samanupassanti, etesaṁ vā aññataraṁ.

Katame pañca?

Idha, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto

rūpaṁ attato samanupassati, rūpavantaṁ vā attānaṁ; attani vā rūpaṁ, rūpasmiṁ vā attānaṁ.

Vedanaṁ …

saññaṁ …

saṅkhāre …

viññāṇaṁ attato samanupassati, viññāṇavantaṁ vā attānaṁ; attani vā viññāṇaṁ, viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.

Iti ayañceva samanupassanā ‘asmī’ti cassa avigataṁ hoti.

‘Asmī’ti kho pana, bhikkhave, avigate pañcannaṁ indriyānaṁ avakkanti hoti—

cakkhundriyassa sotindriyassa ghānindriyassa jivhindriyassa kāyindriyassa.

Atthi, bhikkhave, mano, atthi dhammā, atthi avijjādhātu.

Avijjāsamphassajena, bhikkhave, vedayitena phuṭṭhassa assutavato puthujjanassa ‘asmī’tipissa hoti;

‘ayamahamasmī’tipissa hoti;

‘bhavissan’tipissa hoti;

‘na bhavissan’tipissa hoti;

‘rūpī bhavissan’tipissa hoti;

‘arūpī bhavissan’tipissa hoti;

‘saññī bhavissan’tipissa hoti;

‘asaññī bhavissan’tipissa hoti;

‘nevasaññīnāsaññī bhavissan’tipissa hoti.

Tiṭṭhanteva kho, bhikkhave, tattheva pañcindriyāni.

Athettha sutavato ariyasāvakassa avijjā pahīyati, vijjā uppajjati.

Tassa avijjāvirāgā vijjuppādā ‘asmī’tipissa na hoti;

‘ayamahamasmī’tipissa na hoti;

‘bhavissan’ti …

‘na bhavissan’ti …

rūpī …

arūpī …

saññī …

asaññī …

‘nevasaññīnāsaññī bhavissan’tipissa na hotī”ti.

Pañcamaṁ.