9. Sīlalakkhaṇapañha
Rājā āha—
“bhante nāgasena, yaṁ panetaṁ brūsi ‘aññehi ca kusalehi dhammehī’ti, katame te kusalā dhammā”ti?
“Sīlaṁ, mahārāja, saddhā vīriyaṁ sati samādhi, ime te kusalā dhammā”ti.
“Kiṁlakkhaṇaṁ, bhante, sīlan”ti?
“Patiṭṭhānalakkhaṇaṁ, mahārāja, sīlaṁ sabbesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ, indriyabalabojjhaṅgamaggaṅgasatipaṭṭhānasammappadhānaiddhipādajhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṁ sīlaṁ patiṭṭhaṁ, sīle patiṭṭhito kho, mahārāja, yogāvacaro sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya pañcindriyāni bhāveti saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyanti, sabbe kusalā dhammā na parihāyantī”ti.
“Opammaṁ karohī”ti.
“Yathā, mahārāja, ye keci bījagāmabhūtagāmā vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjanti, sabbe te pathaviṁ nissāya pathaviyaṁ patiṭṭhāya vuḍḍhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjanti;
evameva kho, mahārāja, yogāvacaro sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya pañcindriyāni bhāveti saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyan”ti.
“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
“Yathā, mahārāja, ye keci balakaraṇīyā kammantā kayiranti, sabbe te pathaviṁ nissāya pathaviyaṁ patiṭṭhāya kayiranti;
evameva kho, mahārāja, yogāvacaro sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya pañcindriyāni bhāveti saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyan”ti.
“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
“Yathā, mahārāja, nagaravaḍḍhakī nagaraṁ māpetukāmo paṭhamaṁ nagaraṭṭhānaṁ sodhāpetvā khāṇukaṇṭakaṁ apakaḍḍhāpetvā bhūmiṁ samaṁ kārāpetvā tato aparabhāge vīthicatukkasiṅghāṭakādiparicchedena vibhajitvā nagaraṁ māpeti;
evameva kho, mahārāja, yogāvacaro sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya pañcindriyāni bhāveti saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyan”ti.
“Bhiyyo opammaṁ karohī”ti.
“Yathā, mahārāja, laṅghako sippaṁ dassetukāmo pathaviṁ khaṇāpetvā sakkharakathalaṁ apakaḍḍhāpetvā bhūmiṁ samaṁ kārāpetvā mudukāya bhūmiyā sippaṁ dasseti;
evameva kho, mahārāja, yogāvacaro sīlaṁ nissāya sīle patiṭṭhāya pañcindriyāni bhāveti saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyanti.
Bhāsitampetaṁ, mahārāja, bhagavatā—
‘Sīle patiṭṭhāya naro sapañño,
Cittaṁ paññañca bhāvayaṁ;
Ātāpī nipako bhikkhu,
So imaṁ vijaṭaye jaṭanti.
Ayaṁ patiṭṭhā dharaṇīva pāṇinaṁ,
Idañca mūlaṁ kusalābhivuḍḍhiyā;
Mukhañcidaṁ sabbajinānusāsane,
Yo sīlakkhandho varapātimokkhiyo’”ti.
“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.
Sīlalakkhaṇapañho navamo.
