9. Addhānapañha

Rājā āha—

“bhante nāgasena, yaṁ panetaṁ brūsi ‘dīghamaddhānan’ti, kimetaṁ addhānaṁ nāmā”ti?

“Atīto, mahārāja, addhā, anāgato addhā, paccuppanno addhā”ti.

“Kiṁ pana, bhante, sabbe addhā atthī”ti?

“Koci, mahārāja, addhā atthi, koci natthī”ti.

“Katamo pana, bhante, atthi, katamo natthī”ti?

“Ye te, mahārāja, saṅkhārā atītā vigatā niruddhā vipariṇatā, so addhā natthi, ye dhammā vipākā, ye ca vipākadhammadhammā, ye ca aññatra paṭisandhiṁ denti, so addhā atthi.

Ye sattā kālaṅkatā aññatra uppannā, so ca addhā atthi.

Ye sattā kālaṅkatā aññatra anuppannā, so addhā natthi.

Ye ca sattā parinibbutā, so ca addhā natthi parinibbutattā”ti.

“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.

Addhānapañho navamo.

Addhānavaggo dutiyo.

Imasmiṁ vagge nava pañhā.