3. Koṭipaññāyanapañha

Rājā āha—

“bhante nāgasena, yaṁ panetaṁ brūsi ‘purimā koṭi na paññāyatī’ti, katamā ca sā purimā koṭī”ti?

“Yo kho, mahārāja, atīto addhā, esā purimā koṭī”ti.

“Bhante nāgasena, yaṁ panetaṁ brūsi ‘purimā koṭi na paññāyatī’ti, kiṁ pana, bhante, sabbāpi purimā koṭi na paññāyatī”ti?

“Kāci, mahārāja, paññāyati, kāci na paññāyatī”ti.

“Katamā, bhante, paññāyati, katamā na paññāyatī”ti?

“Ito pubbe, mahārāja, sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ avijjā nāhosīti esā purimā koṭi na paññāyati, yaṁ ahutvā sambhoti, hutvā paṭivigacchati, esā purimā koṭi paññāyatī”ti.

“Bhante nāgasena, yaṁ ahutvā sambhoti, hutvā paṭivigacchati, nanu taṁ ubhato chinnaṁ atthaṁ gacchatī”ti?

“Yadi, mahārāja, ubhato chinnaṁ atthaṁ gacchati, ubhato chinnā sakkā vaḍḍhetun”ti?

“Āma sāpi sakkā vaḍḍhetun”ti.

“Nāhaṁ, bhante, etaṁ pucchāmi koṭito sakkā vaḍḍhetun”ti?

“Āma sakkā vaḍḍhetun”ti.

“Opammaṁ karohī”ti.

Thero tassa rukkhūpamaṁ akās, “khandhā ca kevalassa dukkhakkhandhassa bījānī”ti.

“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.

Koṭipaññāyanapañho tatiyo.