1. Phassādivinibbhujanapañha

Rājā āha—

“bhante nāgasena, sakkā imesaṁ dhammānaṁ ekatobhāvagatānaṁ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṁ paññāpetuṁ ‘ayaṁ phasso, ayaṁ vedanā, ayaṁ saññā, ayaṁ cetanā, idaṁ viññāṇaṁ, ayaṁ vitakko, ayaṁ vicāro’”ti?

“Na sakkā, mahārāja, imesaṁ dhammānaṁ ekatobhāvagatānaṁ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṁ paññāpetuṁ ‘ayaṁ phasso, ayaṁ vedanā, ayaṁ saññā, ayaṁ cetanā, idaṁ viññāṇaṁ, ayaṁ vitakko, ayaṁ vicāro’”ti.

“Opammaṁ karohī”ti.

“Yathā, mahārāja, rañño sūdo arasaṁ vā rasaṁ vā kareyya, so tattha dadhimpi pakkhipeyya, loṇampi pakkhipeyya, siṅgiverampi pakkhipeyya, jīrakampi pakkhipeyya, maricampi pakkhipeyya, aññānipi pakārāni pakkhipeyya, tamenaṁ rājā evaṁ vadeyya, ‘dadhissa me rasaṁ āhara, loṇassa me rasaṁ āhara, siṅgiverassa me rasaṁ āhara, jīrakassa me rasaṁ āhara, maricassa me rasaṁ āhara, sabbesaṁ me pakkhittānaṁ rasaṁ āharā’ti.

Sakkā nu kho, mahārāja, tesaṁ rasānaṁ ekatobhāvagatānaṁ vinibbhujitvā vinibbhujitvā rasaṁ āharituṁ ambilattaṁ vā lavaṇattaṁ vā tittakattaṁ vā kaṭukattaṁ vā kasāyattaṁ vā madhurattaṁ vā”ti?

“Na hi, bhante, sakkā tesaṁ rasānaṁ ekatobhāvagatānaṁ vinibbhujitvā vinibbhujitvā rasaṁ āharituṁ ambilattaṁ vā lavaṇattaṁ vā tittakattaṁ vā kaṭukattaṁ vā kasāyattaṁ vā madhurattaṁ vā, api ca kho pana sakena sakena lakkhaṇena upaṭṭhahantī”ti.

“Evameva kho, mahārāja, na sakkā imesaṁ dhammānaṁ ekatobhāvagatānaṁ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṁ paññāpetuṁ ‘ayaṁ phasso, ayaṁ vedanā, ayaṁ saññā, ayaṁ cetanā, idaṁ viññāṇaṁ, ayaṁ vitakko, ayaṁ vicāro’ti, api ca kho pana sakena sakena lakkhaṇena upaṭṭhahantī”ti.

“Kallosi, bhante nāgasenā”ti.

Phassādivinibbhujanapañho paṭhamo.