Paṭhamavagga

kn / thag
Theragāthā 18.1 · Cattālīsanipāta

“Na gaṇena purakkhato care,

Vimano hoti samādhi dullabho;

Nānājanasaṅgaho dukho,

Iti disvāna gaṇaṁ na rocaye.

Na kulāni upabbaje muni,

Vimano hoti samādhi dullabho;

So ussukko rasānugiddho,

Atthaṁ riñcati yo sukhāvaho.

Paṅkoti hi naṁ avedayuṁ,

Yāyaṁ vandanapūjanā kulesu;

Sukhumaṁ sallaṁ durubbahaṁ,

Sakkāro kāpurisena dujjaho.

Senāsanamhā oruyha,

nagaraṁ piṇḍāya pāvisiṁ;

Bhuñjantaṁ purisaṁ kuṭṭhiṁ,

sakkaccaṁ taṁ upaṭṭhahiṁ.

So me pakkena hatthena,

ālopaṁ upanāmayi;

Ālopaṁ pakkhipantassa,

aṅguli cettha chijjatha.

Kuṭṭamūlañca nissāya,

ālopaṁ taṁ abhuñjisaṁ;

Bhuñjamāne vā bhutte vā,

jegucchaṁ me na vijjati.

Uttiṭṭhapiṇḍo āhāro,

pūtimuttañca osadhaṁ;

Senāsanaṁ rukkhamūlaṁ,

paṁsukūlañca cīvaraṁ;

Yassete abhisambhutvā,

sa ve cātuddiso naro.

Yattha eke vihaññanti,

āruhantā siluccayaṁ;

Tassa buddhassa dāyādo,

sampajāno patissato;

Iddhibalenupatthaddho,

kassapo abhirūhati.

Piṇḍapātapaṭikkanto,

selamāruyha kassapo;

Jhāyati anupādāno,

pahīnabhayabheravo.

Piṇḍapātapaṭikkanto,

selamāruyha kassapo;

Jhāyati anupādāno,

ḍayhamānesu nibbuto.

Piṇḍapātapaṭikkanto,

selamāruyha kassapo;

Jhāyati anupādāno,

katakicco anāsavo.

Karerimālāvitatā,

bhūmibhāgā manoramā;

Kuñjarābhirudā rammā,

te selā ramayanti maṁ.

Nīlabbhavaṇṇā rucirā,

vārisītā sucindharā;

Indagopakasañchannā,

te selā ramayanti maṁ.

Nīlabbhakūṭasadisā,

kūṭāgāravarūpamā;

Vāraṇābhirudā rammā,

te selā ramayanti maṁ.

Abhivuṭṭhā rammatalā,

nagā isibhi sevitā;

Abbhunnaditā sikhīhi,

te selā ramayanti maṁ.

Alaṁ jhāyitukāmassa,

pahitattassa me sato;

Alaṁ me atthakāmassa,

pahitattassa bhikkhuno.

Alaṁ me phāsukāmassa,

pahitattassa bhikkhuno;

Alaṁ me yogakāmassa,

pahitattassa tādino.

Umāpupphena samānā,

gaganāvabbhachāditā;

Nānādijagaṇākiṇṇā,

te selā ramayanti maṁ.

Anākiṇṇā gahaṭṭhehi,

migasaṅghanisevitā;

Nānādijagaṇākiṇṇā,

te selā ramayanti maṁ.

Acchodikā puthusilā,

gonaṅgulamigāyutā;

Ambusevālasañchannā,

te selā ramayanti maṁ.

Na pañcaṅgikena turiyena,

Rati me hoti tādisī;

Yathā ekaggacittassa,

Sammā dhammaṁ vipassato.

Kammaṁ bahukaṁ na kāraye,

Parivajjeyya janaṁ na uyyame;

Ussukko so rasānugiddho,

Atthaṁ riñcati yo sukhāvaho.

Kammaṁ bahukaṁ na kāraye,

Parivajjeyya anattaneyyametaṁ;

Kicchati kāyo kilamati,

Dukkhito so samathaṁ na vindati.

Oṭṭhappahatamattena,

attānampi na passati;

Patthaddhagīvo carati,

ahaṁ seyyoti maññati.

Aseyyo seyyasamānaṁ,

bālo maññati attānaṁ;

Na taṁ viññū pasaṁsanti,

patthaddhamānasaṁ naraṁ.

Yo ca seyyohamasmīti,

nāhaṁ seyyoti vā pana;

Hīno taṁsadiso vāti,

vidhāsu na vikampati.

Paññavantaṁ tathā tādiṁ,

sīlesu susamāhitaṁ;

Cetosamathamanuttaṁ,

tañce viññū pasaṁsare.

Yassa sabrahmacārīsu,

gāravo nūpalabbhati;

Ārakā hoti saddhammā,

nabhato puthavī yathā.

Yesañca hiriottappaṁ,

sadā sammā upaṭṭhitaṁ;

Virūḷhabrahmacariyā te,

tesaṁ khīṇā punabbhavā.

Uddhato capalo bhikkhu,

paṁsukūlena pāruto;

Kapīva sīhacammena,

na so tenupasobhati.

Anuddhato acapalo,

nipako saṁvutindriyo;

Sobhati paṁsukūlena,

sīhova girigabbhare.

Ete sambahulā devā,

iddhimanto yasassino;

Dasadevasahassāni,

sabbe te brahmakāyikā.

Dhammasenāpatiṁ vīraṁ,

mahājhāyiṁ samāhitaṁ;

Sāriputtaṁ namassantā,

tiṭṭhanti pañjalīkatā.

‘Namo te purisājañña,

namo te purisuttama;

Yassa te nābhijānāma,

yampi nissāya jhāyati.

Accheraṁ vata buddhānaṁ,

gambhīro gocaro sako;

Ye mayaṁ nābhijānāma,

vālavedhisamāgatā’.

Taṁ tathā devakāyehi,

pūjitaṁ pūjanārahaṁ;

Sāriputtaṁ tadā disvā,

kappinassa sitaṁ ahu.

Yāvatā buddhakhettamhi,

ṭhapayitvā mahāmuniṁ;

Dhutaguṇe visiṭṭhohaṁ,

sadiso me na vijjati.

Pariciṇṇo mayā satthā,

kataṁ buddhassa sāsanaṁ;

Ohito garuko bhāro,

natthi dāni punabbhavo.

Na cīvare na sayane,

bhojane nupalimpati;

Gotamo anappameyyo,

muḷālapupphaṁ vimalaṁva;

Ambunā nekkhammaninno,

tibhavābhinissaṭo.

Satipaṭṭhānagīvo so,

saddhāhattho mahāmuni;

Paññāsīso mahāñāṇī,

sadā carati nibbuto”ti.

… Mahākassapo thero …

Cattālīsanipāto niṭṭhito.

Tatruddānaṁ

Cattālīsanipātamhi,

mahākassapasavhayo;

Ekova thero gāthāyo,

cattālīsa duvepi cāti.