Paṭhamanānātitthiyasutta

Evaṁ me sutaṁ—

ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Tena kho pana samayena sambahulā nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇaparibbājakā sāvatthiyaṁ paṭivasanti nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā nānādiṭṭhinissayanissitā.

Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:

“sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti.

Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:

“asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti.

Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:

“antavā loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti.

Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:

“anantavā loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti.

Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:

“taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ, idameva saccaṁ moghamaññan”ti.

Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:

“aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ, idameva saccaṁ moghamaññan”ti.

Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:

“hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti.

Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:

“na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti.

Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:

“hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti.

Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:

“neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti.

Te bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṁ mukhasattīhi vitudantā viharanti:

“ediso dhammo, nediso dhammo;

nediso dhammo, ediso dhammo”ti.

Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisiṁsu.

Sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.

Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:

“Idha, bhante, sambahulā nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇaparibbājakā sāvatthiyaṁ paṭivasanti nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā nānādiṭṭhinissayanissitā—

Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:

‘sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan’ti …pe…

te bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṁ mukhasattīhi vitudantā viharanti:

‘ediso dhammo, nediso dhammo;

nediso dhammo, ediso dhammo’”ti.

“Aññatitthiyā, bhikkhave, paribbājakā andhā acakkhukā;

atthaṁ na jānanti, anatthaṁ na jānanti, dhammaṁ na jānanti, adhammaṁ na jānanti.

Te atthaṁ ajānantā anatthaṁ ajānantā dhammaṁ ajānantā adhammaṁ ajānantā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṁ mukhasattīhi vitudantā viharanti:

‘ediso dhammo, nediso dhammo;

nediso dhammo, ediso dhammo’ti.

Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, imissāyeva sāvatthiyā aññataro rājā ahosi.

Atha kho, bhikkhave, so rājā aññataraṁ purisaṁ āmantesi:

‘ehi tvaṁ, ambho purisa, yāvatakā sāvatthiyā jaccandhā te sabbe ekajjhaṁ sannipātehī’ti.

‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso tassa rañño paṭissutvā yāvatakā sāvatthiyā jaccandhā te sabbe gahetvā yena so rājā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṁ rājānaṁ etadavoca:

‘sannipātitā kho te, deva, yāvatakā sāvatthiyā jaccandhā’ti.

‘Tena hi, bhaṇe, jaccandhānaṁ hatthiṁ dassehī’ti.

‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso tassa rañño paṭissutvā jaccandhānaṁ hatthiṁ dassesi—

Ekaccānaṁ jaccandhānaṁ hatthissa sīsaṁ dassesi:

‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti.

Ekaccānaṁ jaccandhānaṁ hatthissa kaṇṇaṁ dassesi:

‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti.

Ekaccānaṁ jaccandhānaṁ hatthissa dantaṁ dassesi:

‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti.

Ekaccānaṁ jaccandhānaṁ hatthissa soṇḍaṁ dassesi:

‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti.

Ekaccānaṁ jaccandhānaṁ hatthissa kāyaṁ dassesi:

‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti.

Ekaccānaṁ jaccandhānaṁ hatthissa pādaṁ dassesi:

‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti.

Ekaccānaṁ jaccandhānaṁ hatthissa satthiṁ dassesi:

‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti.

Ekaccānaṁ jaccandhānaṁ hatthissa naṅguṭṭhaṁ dassesi:

‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti.

Ekaccānaṁ jaccandhānaṁ hatthissa vāladhiṁ dassesi:

‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti.

Atha kho, bhikkhave, so puriso jaccandhānaṁ hatthiṁ dassetvā yena so rājā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṁ rājānaṁ etadavoca:

‘diṭṭho kho tehi, deva, jaccandhehi hatthī;

yassadāni kālaṁ maññasī’ti.

Atha kho, bhikkhave, so rājā yena te jaccandhā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te jaccandhe etadavoca:

‘diṭṭho vo, jaccandhā, hatthī’ti?

‘Evaṁ, deva, diṭṭho no hatthī’ti.

‘Vadetha, jaccandhā, kīdiso hatthī’ti?

Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa sīsaṁ diṭṭhaṁ ahosi, te evamāhaṁsu:

‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi kumbho’ti.

Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa kaṇṇo diṭṭho ahosi, te evamāhaṁsu:

‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi suppo’ti.

Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa danto diṭṭho ahosi, te evamāhaṁsu:

‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi khīlo’ti.

Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa soṇḍo diṭṭho ahosi, te evamāhaṁsu:

‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi naṅgalīsā’ti.

Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa kāyo diṭṭho ahosi, te evamāhaṁsu:

‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi koṭṭho’ti.

Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa pādo diṭṭho ahosi, te evamāhaṁsu:

‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi thūṇo’ti.

Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa satthi diṭṭho ahosi, te evamāhaṁsu:

‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi udukkhalo’ti.

Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa naṅguṭṭhaṁ diṭṭhaṁ ahosi, te evamāhaṁsu:

‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi musalo’ti.

Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa vāladhi diṭṭho ahosi, te evamāhaṁsu:

‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi sammajjanī’ti.

Te ‘ediso hatthī, nediso hatthī;

nediso hatthī, ediso hatthī’ti aññamaññaṁ muṭṭhīhi saṁsumbhiṁsu.

Tena ca pana, bhikkhave, so rājā attamano ahosi.

Evamevaṁ kho, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā andhā acakkhukā.

Te atthaṁ na jānanti anatthaṁ na jānanti, dhammaṁ na jānanti adhammaṁ na jānanti.

Te atthaṁ ajānantā anatthaṁ ajānantā, dhammaṁ ajānantā adhammaṁ ajānantā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṁ mukhasattīhi vitudantā viharanti:

‘ediso dhammo, nediso dhammo;

nediso dhammo, ediso dhammo’”ti.

Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:

“Imesu kira sajjanti,

eke samaṇabrāhmaṇā;

Viggayha naṁ vivadanti,

janā ekaṅgadassino”ti.

Catutthaṁ.