Paṭhamavagga

“Nikkhantaṁ vata maṁ santaṁ,

agārasmānagāriyaṁ;

Vitakkā upadhāvanti,

pagabbhā kaṇhato ime.

Uggaputtā mahissāsā,

sikkhitā daḷhadhammino;

Samantā parikireyyuṁ,

sahassaṁ apalāyinaṁ.

Sacepi ettakā bhiyyo,

āgamissanti itthiyo;

Neva maṁ byādhayissanti,

dhamme samhi patiṭṭhito.

Sakkhī hi me sutaṁ etaṁ,

buddhassādiccabandhuno;

Nibbānagamanaṁ maggaṁ,

tattha me nirato mano.

Evañce maṁ viharantaṁ,

pāpima upagacchasi;

Tathā maccu karissāmi,

na me maggampi dakkhasi.

Aratiñca ratiñca pahāya,

Sabbaso gehasitañca vitakkaṁ;

Vanathaṁ na kareyya kuhiñci,

Nibbanatho avanatho sa bhikkhu.

Yamidha pathaviñca vehāsaṁ,

Rūpagataṁ jagatogadhaṁ kiñci;

Parijīyati sabbamaniccaṁ,

Evaṁ samecca caranti mutattā.

Upadhīsu janā gadhitāse,

Diṭṭhasute paṭighe ca mute ca;

Ettha vinodaya chandamanejo,

Yo hettha na limpati muni tamāhu.

Atha saṭṭhisitā savitakkā,

Puthujjanatāya adhammā niviṭṭhā;

Na ca vaggagatassa kuhiñci,

No pana duṭṭhullagāhī sa bhikkhu.

Dabbo cirarattasamāhito,

Akuhako nipako apihālu;

Santaṁ padaṁ ajjhagamā muni,

Paṭicca parinibbuto kaṅkhati kālaṁ.

Mānaṁ pajahassu gotama,

Mānapathañca jahassu asesaṁ;

Mānapathamhi sa mucchito,

Vippaṭisārīhuvā cirarattaṁ.

Makkhena makkhitā pajā,

Mānahatā nirayaṁ papatanti;

Socanti janā cirarattaṁ,

Mānahatā nirayaṁ upapannā.

Na hi socati bhikkhu kadāci,

Maggajino sammā paṭipanno;

Kittiñca sukhañcānubhoti,

Dhammadasoti tamāhu tathattaṁ.

Tasmā akhilo idha padhānavā,

Nīvaraṇāni pahāya visuddho;

Mānañca pahāya asesaṁ,

Vijjāyantakaro samitāvī”.

“Kāmarāgena ḍayhāmi,

cittaṁ me pariḍayhati;

Sādhu nibbāpanaṁ brūhi,

anukampāya gotama”.

“Saññāya vipariyesā,

cittaṁ te pariḍayhati;

Nimittaṁ parivajjehi,

subhaṁ rāgūpasaṁhitaṁ. (…)

Asubhāya cittaṁ bhāvehi,

ekaggaṁ susamāhitaṁ;

Sati kāyagatā tyatthu,

nibbidābahulo bhava.

Animittañca bhāvehi,

mānānusayamujjaha;

Tato mānābhisamayā,

upasanto carissasi”.

“Tameva vācaṁ bhāseyya,

yāyattānaṁ na tāpaye;

Pare ca na vihiṁseyya,

sā ve vācā subhāsitā.

Piyavācameva bhāseyya,

yā vācā paṭinanditā;

Yaṁ anādāya pāpāni,

paresaṁ bhāsate piyaṁ.

Saccaṁ ve amatā vācā,

esa dhammo sanantano;

Sacce atthe ca dhamme ca,

āhu santo patiṭṭhitā.

Yaṁ buddho bhāsati vācaṁ,

khemaṁ nibbānapattiyā;

Dukkhassantakiriyāya,

sā ve vācānamuttamā”.

“Gambhīrapañño medhāvī,

maggāmaggassa kovido;

Sāriputto mahāpañño,

dhammaṁ deseti bhikkhunaṁ.

Saṅkhittenapi deseti,

vitthārenapi bhāsati;

Sālikāyiva nigghoso,

paṭibhānaṁ udiyyati.

Tassa taṁ desayantassa,

suṇanti madhuraṁ giraṁ;

Sarena rajanīyena,

savanīyena vaggunā;

Udaggacittā muditā,

sotaṁ odhenti bhikkhavo”.

“Ajja pannarase visuddhiyā,

Bhikkhū pañcasatā samāgatā;

Saṁyojanabandhanacchidā,

Anīghā khīṇapunabbhavā isī.

Cakkavattī yathā rājā,

amaccaparivārito;

Samantā anupariyeti,

sāgarantaṁ mahiṁ imaṁ.

Evaṁ vijitasaṅgāmaṁ,

satthavāhaṁ anuttaraṁ;

Sāvakā payirupāsanti,

tevijjā maccuhāyino.

Sabbe bhagavato puttā,

palāpettha na vijjati;

Taṇhāsallassa hantāraṁ,

vande ādiccabandhunaṁ.

Parosahassaṁ bhikkhūnaṁ,

sugataṁ payirupāsati;

Desentaṁ virajaṁ dhammaṁ,

nibbānaṁ akutobhayaṁ.

Suṇanti dhammaṁ vimalaṁ,

sammāsambuddhadesitaṁ;

Sobhati vata sambuddho,

bhikkhusaṅghapurakkhato.

‘Nāganāmo’si bhagavā,

isīnaṁ isisattamo;

Mahāmeghova hutvāna,

sāvake abhivassasi.

Divā vihārā nikkhamma,

satthudassanakamyatā;

Sāvako te mahāvīra,

pāde vandati vaṅgiso”.

“Ummaggapathaṁ mārassa,

Abhibhuyya carati pabhijja khīlāni;

Taṁ passatha bandhapamuñcakaraṁ,

Asitaṁva bhāgaso pavibhajja.

Oghassa hi nitaraṇatthaṁ,

Anekavihitaṁ maggaṁ akkhāsi;

Tasmiñca amate akkhāte,

Dhammadasā ṭhitā asaṁhīrā.

Pajjotakaro ativijjha,

Sabbaṭhitīnaṁ atikkamamaddasa;

Ñatvā ca sacchikatvā ca,

Aggaṁ so desayi dasaddhānaṁ.

Evaṁ sudesite dhamme,

Ko pamādo vijānataṁ dhammaṁ;

Tasmā hi tassa bhagavato sāsane,

Appamatto sadā namassamanusikkhe”.

“Buddhānubuddho yo thero,

koṇḍañño tibbanikkamo;

Lābhī sukhavihārānaṁ,

vivekānaṁ abhiṇhaso.

Yaṁ sāvakena pattabbaṁ,

satthu sāsanakārinā;

Sabbassa taṁ anuppattaṁ,

appamattassa sikkhato.

Mahānubhāvo tevijjo,

cetopariyakovido;

Koṇḍañño buddhadāyādo,

pāde vandati satthuno”.

“Nagassa passe āsīnaṁ,

muniṁ dukkhassa pāraguṁ;

Sāvakā payirupāsanti,

tevijjā maccuhāyino.

Cetasā anupariyeti,

moggallāno mahiddhiko;

Cittaṁ nesaṁ samanvesaṁ,

vippamuttaṁ nirūpadhiṁ.

Evaṁ sabbaṅgasampannaṁ,

muniṁ dukkhassa pāraguṁ;

Anekākārasampannaṁ,

payirupāsanti gotamaṁ”.

“Cando yathā vigatavalāhake nabhe,

Virocati vītamalova bhāṇumā;

Evampi aṅgīrasa tvaṁ mahāmuni,

Atirocasi yasasā sabbalokaṁ”.

“Kāveyyamattā vicarimha pubbe,

Gāmā gāmaṁ purā puraṁ;

Athaddasāma sambuddhaṁ,

Sabbadhammāna pāraguṁ.

So me dhammamadesesi,

muni dukkhassa pāragū;

Dhammaṁ sutvā pasīdimha,

saddhā no udapajjatha.

Tassāhaṁ vacanaṁ sutvā,

khandhe āyatanāni ca;

Dhātuyo ca viditvāna,

pabbajiṁ anagāriyaṁ.

Bahūnaṁ vata atthāya,

uppajjanti tathāgatā;

Itthīnaṁ purisānañca,

ye te sāsanakārakā.

Tesaṁ kho vata atthāya,

bodhimajjhagamā muni;

Bhikkhūnaṁ bhikkhunīnañca,

ye nirāmagataddasā.

Sudesitā cakkhumatā,

buddhenādiccabandhunā;

Cattāri ariyasaccāni,

anukampāya pāṇinaṁ.

Dukkhaṁ dukkhasamuppādaṁ,

Dukkhassa ca atikkamaṁ;

Ariyaṁ caṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ,

Dukkhūpasamagāminaṁ.

Evamete tathā vuttā,

diṭṭhā me te yathā tathā;

Sadattho me anuppatto,

kataṁ buddhassa sāsanaṁ.

Svāgataṁ vata me āsi,

mama buddhassa santike;

Suvibhattesu dhammesu,

yaṁ seṭṭhaṁ tadupāgamiṁ.

Abhiññāpāramippatto,

sotadhātu visodhitā;

Tevijjo iddhipattomhi,

cetopariyakovido”.

“Pucchāmi satthāramanomapaññaṁ,

Diṭṭheva dhamme yo vicikicchānaṁ chettā;

Aggāḷave kālamakāsi bhikkhu,

Ñāto yasassī abhinibbutatto.

Nigrodhakappo iti tassa nāmaṁ,

Tayā kataṁ bhagavā brāhmaṇassa;

So taṁ namassaṁ acari mutyapekho,

Āraddhavīriyo daḷhadhammadassī.

Taṁ sāvakaṁ sakka mayampi sabbe,

Aññātumicchāma samantacakkhu;

Samavaṭṭhitā no savanāya sotā,

Tuvaṁ no satthā tvamanuttarosi.

Chinda no vicikicchaṁ brūhi metaṁ,

Parinibbutaṁ vedaya bhūripañña;

Majjheva no bhāsa samantacakkhu,

Sakkova devāna sahassanetto.

Ye keci ganthā idha mohamaggā,

Aññāṇapakkhā vicikicchaṭhānā;

Tathāgataṁ patvā na te bhavanti,

Cakkhuñhi etaṁ paramaṁ narānaṁ.

No ce hi jātu puriso kilese,

Vāto yathā abbhaghanaṁ vihāne;

Tamovassa nivuto sabbaloko,

Jotimantopi na pabhāseyyuṁ.

Dhīrā ca pajjotakarā bhavanti,

Taṁ taṁ ahaṁ vīra tatheva maññe;

Vipassinaṁ jānamupāgamimha,

Parisāsu no āvikarohi kappaṁ.

Khippaṁ giraṁ eraya vaggu vagguṁ,

Haṁsova paggayha saṇikaṁ nikūja;

Bindussarena suvikappitena,

Sabbeva te ujjugatā suṇoma.

Pahīnajātimaraṇaṁ asesaṁ,

Niggayha dhonaṁ vadessāmi dhammaṁ;

Na kāmakāro hi puthujjanānaṁ,

Saṅkheyyakāro ca tathāgatānaṁ.

Sampannaveyyākaraṇaṁ tavedaṁ,

Samujjupaññassa samuggahītaṁ;

Ayamañjali pacchimo suppaṇāmito,

Mā mohayī jānamanomapañña.

Paroparaṁ ariyadhammaṁ viditvā,

Mā mohayī jānamanomavīriya;

Vāriṁ yathā ghammani ghammatatto,

Vācābhikaṅkhāmi sutaṁ pavassa.

Yadatthikaṁ brahmacariyaṁ acarī,

Kappāyano kaccissataṁ amoghaṁ;

Nibbāyi so ādu saupādiseso,

Yathā vimutto ahu taṁ suṇoma”.

“Acchecchi taṇhaṁ idha nāmarūpe,

(iti bhagavā)

Kaṇhassa sotaṁ dīgharattānusayitaṁ;

Atāri jātiṁ maraṇaṁ asesaṁ,

Iccabravi bhagavā pañcaseṭṭho”.

“Esa sutvā pasīdāmi,

vaco te isisattama;

Amoghaṁ kira me puṭṭhaṁ,

na maṁ vañcesi brāhmaṇo.

Yathā vādī tathā kārī,

ahu buddhassa sāvako;

Acchecchi maccuno jālaṁ,

tataṁ māyāvino daḷhaṁ.

Addasa bhagavā ādiṁ,

upādānassa kappiyo;

Accagā vata kappāno,

maccudheyyaṁ suduttaraṁ.

Taṁ devadevaṁ vandāmi,

puttaṁ te dvipaduttama;

Anujātaṁ mahāvīraṁ,

nāgaṁ nāgassa orasan”ti.

Itthaṁ sudaṁ āyasmā vaṅgīso thero gāthāyo abhāsitthāti.

Mahānipāto niṭṭhito.

Tatruddānaṁ

Sattatimhi nipātamhi,

vaṅgīso paṭibhāṇavā;

Ekova thero natthañño,

gāthāyo ekasattatīti.

Niṭṭhitā theragāthāyo.

Tatruddānaṁ

Sahassaṁ honti tā gāthā,

tīṇi saṭṭhisatāni ca;

Therā ca dve satā saṭṭhi,

cattāro ca pakāsitā.

Sīhanādaṁ naditvāna,

buddhaputtā anāsavā;

Khemantaṁ pāpuṇitvāna,

aggikhandhāva nibbutāti.

Theragāthāpāḷi niṭṭhitā.